Sen to naturalny stan fizjologiczny organizmu, który występuje u ludzi i wielu innych zwierząt. Charakteryzuje się zmniejszoną świadomością otoczenia, zmniejszoną reakcją na bodźce zewnętrzne oraz specyficzną aktywnością mózgu, która różni się od aktywności w stanie czuwania. Sen jest niezbędny dla zdrowia i dobrego samopoczucia, wpływając na wiele aspektów funkcjonowania organizmu, takich jak:

Regeneracja organizmu: Podczas snu zachodzą procesy regeneracyjne, które pomagają w naprawie tkanek, wzroście mięśni oraz wzmocnieniu układu odpornościowego.
Pamięć i nauka: Sen odgrywa kluczową rolę w konsolidacji pamięci, czyli procesie, w którym nowe informacje są przenoszone do długotrwałej pamięci. Pomaga również w przetwarzaniu i organizowaniu informacji zdobywanych podczas dnia.
Regulacja emocji: Sen wpływa na regulację emocji i nastroju. Brak odpowiedniej ilości snu może prowadzić do zwiększonego poziomu stresu, drażliwości i problemów z koncentracją.
Metabolizm i regulacja hormonalna: Sen wpływa na metabolizm oraz regulację hormonów, takich jak hormon wzrostu, kortyzol (hormon stresu) oraz hormony regulujące apetyt (leptyna i grelina).

Sen składa się z kilku faz, które powtarzają się cyklicznie przez całą noc. Głównymi fazami snu są:

Faza NREM: Składa się z trzech etapów, od lekkiego snu (etap 1) przez sen głęboki (etap 3). W fazie NREM organizm regeneruje się, a mózg przetwarza informacje zdobyte podczas dnia.
Faza REM: Charakteryzuje się szybkimi ruchami gałek ocznych, zwiększoną aktywnością mózgu oraz występowaniem marzeń sennych. Faza REM jest ważna dla konsolidacji pamięci i regulacji emocji.

Zalecana ilość snu różni się w zależności od wieku. Dorośli zazwyczaj potrzebują od 7 do 9 godzin snu na dobę, podczas gdy dzieci i młodzież wymagają więcej snu, nawet do 10-12 godzin. Regularny, odpowiedniej jakości sen jest kluczowy dla utrzymania dobrego zdrowia fizycznego i psychicznego.

Sen jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu i zdrowia. Pomaga w regeneracji tkanek, wzmacnia układ odpornościowy, reguluje gospodarkę hormonalną, konsoliduje pamięć oraz wspiera pracę ośrodkowego układu nerwowego. Niedobór snu lub jego zaburzenia mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, zarówno fizycznych, jak i psychicznych

Zaburzenia snu
Zaburzenia snu według ICD-10:

nieorganiczne zaburzenia snu F51
bezsenność nieorganiczna
hipersomnia nieorganiczna
nieorganiczne zaburzenia snu i czuwania
somnambulizm
lęki nocne
koszmary senne
zaburzenia snu G47
zaburzenia w rozpoczynaniu i trwaniu snu
zaburzenia snu z nadmierną sennością
zaburzenia rytmu snu i czuwania
zespół opóźnionej fazy sennej
nieregularny rytm snu i czuwania
bezdech senny (ośrodkowy, obturacyjny, mieszany)
narkolepsja i katapleksja
zespół Kleinego-Levina
Zaburzenia snu według DSM-IV:

dyssomnie (zaburzenia ilości, jakości lub pory snu i czuwania)
bezsenność
hipersomnia
narkolepsja
zaburzenia oddychania podczas snu
parasomnie
koszmar senny
lęki nocne
somnambulizm
bruksizm
zaburzenia dobowego rytmu snu i czuwania

Obiektywnym wskaźnikiem bezsenności jest krótki czas najgłębszego stadium snu, wolnofalowego. Bezsenność często jest objawem nerwicy lub depresji. W czasie snu zmienia się częstotliwość fal mózgowych. Zanikają szybsze rytmy beta i alfa, pojawiają się wolniejsze rytmy theta i delta. Wykorzystanie niektórych rejonów mózgu jest znacznie większe podczas snu niż podczas czuwania.